ANA SAYFA      HAKKIMIZDA      ABONELİK      KÜNYE VE İLETİŞİM     

Aylık Aile Dergisi
ISSN 1306-0872
picturepicturepicturepicture
picturepicturepicturepicture
picturepicturepicturepicture
picturepicturepicturepicture
picturepicturepicturepicture
picturepicturepicturepicture
Eylül 2012 84.SAYI
YENİDOĞAN SARILIĞI

Esra MERT kaleme aldı, BEBEĞİM bölümünde yayınlandı.


Bebeklik döneminin ilk 1-2 ayı yenidoğan süreci olarak tanımlanıyor. Bu süreçte anne babalar bir takım sıkıntılarla karşılaşıyor, yeni hastalıklarla tanışıyor. Yenidoğan döneminde karşılaşılan sorunların başında “yenidoğan sarılığı” geliyor.

Yenidoğan sarılığı bebeğin kanında ve dokularında bilirubin birikmesi sonucunda cilt ve göz akının sarıya boyanma durumu olarak tanımlanıyor. Genellikle bebek doğduktan birkaç gün sonra ortaya çıkan bu durum nadir de olsa bebek yeni doğduğunda da görülebiliyor.

HER BEBEKTE GÖRÜLÜR MÜ?

Konuyla ilgili bilgisine başvurduğumuz Emsey Hospital Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Yadigar Genç, sağlıklı ve zamanında doğmuş bebeklerin %60’ında, erken doğan bebeklerin ise %80’inde sarılık görülebileceğini belirtiyor. Ve hastalığın oluşum sürecini şöyle anlatıyor: “Anne karnındaki bebeğin alyuvarları farklıdır. Doğar doğmaz bebeğin kanındaki alyuvarlar hızla yıkılmaya başlar ve yıkılan alyuvarlardan bol miktarda bilirubin (sarılık maddesi) üretilir. Bilirubin karaciğerde işlenerek vücuttan atılacak hale getirilir. Ancak fazla üretilen bilirubin bebeğin karaciğer kapasitesini aşar, bebeğin kanında ve dokularında birikmeye başlar. Sarı renkte pigmentlere sahip olan bilirubin bebeğin cildinin, dokularının sarı renge boyanmasına ve dolayısıyla yenidoğan sarılığına yol açar.”

YENİDOĞAN SARILIĞININ TÜRLERİ

Fizyolojik Sarılık: Bu türde, hastalık doğumdan sonraki 2 veya 3. gün ortaya çıkıyor. Bebeğin karaciğeri bilirubini atacak kapasiteye sahip olmadığından, bilirubin karaciğerde tutuluyor ve böylece fizyolojik sarılık oluşuyor. En çabuk iyileşen sarılık türü olarak bilinen fizyolojik sarılık genellikle kandaki bilirubin değerinin normale dönmesiyle 1-2 hafta içinde kendiliğinden kayboluyor. Görülme oranı zamanında doğan bebekler için %50. Fakat erken doğan bebeklerde bu oran artıyor.

Anne Sütü Sarılığı:
Anne sütü ile beslenen bebeklerin yaklaşık %1-2’sinde görülüyor. Uzm. Dr. Yadigar Genç bunun sebebinin bazı annelerin sütlerinde ürettikleri özel bir inhibitör (engelleyici) madde olduğunu ve bu maddenin bebeğin bağırsaklarında normalden çok daha fazla bilirubinin geri emilmesi nedeniyle hastalığın oluşturduğunu ifade ediyor.

Anne sütü sarılığı genellikle doğumdan sonraki 4-7. günler arasında kendini gösterirken iyileşme süreci fizyolojik sarılığın aksine 2-3 aya kadar uzuyor. Anne babaların bu uzun iyileşme süreci konusunda herhangi bir panik ya da kaygıya sebebiyet vermemek adına bilgilendirilmeleri önem taşıyor.

Kan Grubu Uyuşmazlığı: Dr. Yadigar Genç, bu türün önemli ve ciddi sarılık nedenlerinden olduğuna dikkat çekiyor. Bu durumlarda alyuvarlar çok hızlı bir biçimde parçalanıyor ve fazla miktarda bilirubin açığa çıkıyor. Bu da hastalığın daha uzun ve ciddi boyutta yaşanmasına neden oluyor.

Yenidoğan sarılığının en önemli ve sık rastlanan türleri bunlar. Bilinen diğer sebepler ise Uzm. Dr. Yadigar Genç tarafından şöyle sıralanıyor: “Bebeğin yeterince anne sütü ya da biberonla mama alamaması, diyabetli annelerin bebekleri, bazı zor doğumlarda bebeğin kafa derisi altında kan toplanması durumu, idrar yolu enfeksiyonu ve doğuştan gelen bazı enzim hastalıkları.”

BEBEĞİN SARILIK OLDUĞU NASIL ANLAŞILIR?

Hastalığın isminden de anlaşılacağı gibi bebeğin gözlerinde sararma başlayınca sarılık ilk işaretini vermiş oluyor. Kandaki bilirubin düzeyi arttıkça sararma vücuda da dağılmaya başlıyor. Göz akının ardından baş ve boyun bölgesinde, bilirubin değeri 8-10 mg/dl düzeyine ulaştığında gövdenin üst kısmında sararma gözleniyor. El ve ayaklarda sararma belirdiğinde bilirubin seviyesi 20 mg/dl civarında seyrediyor.

BEBEĞİNİZİN SARILIK OLMASINI BEKLEMEDEN KONTROLLERİNİ YAPTIRIN!

Elbette bütün bu belirtiler baş göstermeden bebeğin kontrollerinde bilirubin düzeyine baktırmak gerekiyor. Zira kimi aileler sarılığın kendi kendine geçen geleneksel bir hastalık olduğu düşüncesiyle tedavi yoluna gitmiyor. Bu da kötü neticelere sebep olabiliyor. Sarılık kendi kendine iyileşebileceği gibi mutlak tedavi gerektiren durumlar da ortaya çıkabiliyor.

Bilirubin seviyesinin çok yükseklere çıkması sebebiyle bebekte uyuma isteği artarken emme isteği azalıyor. Uzm. Dr. Yadigar Genç yükselen bilirubin değerinin bebeğin beynini etkilemesi durumunda bebeğin başını geriye atıp ince bir sesle ağlayacağını, bu durumun havaleye kadar gidebileceğini dile getiriyor. Bunun sonucunda bebekte zeka geriliği, işitme, görme sorunları ortaya çıkabileceğine dikkat çeken Genç bu tatsız sonuçlarla karşılaşmamak adına bebeğin sarılık olsun ya da olmasın mutlaka bilirubin değerine baktırmak gerektiği konusunda anne babaları uyarıyor.

KİMLER RİSK ALTINDA?

Önceki kardeşlerinde yüksek derecede bilirubin düzeyi tespit edilmiş olanlar, doğum esnasında kafa derisi altında kanama meydana gelmiş olanlar, emme sorunu olan ve dolayısıyla iyi beslenemeyen bebekler, prematüre bebekler risk altında olan gruplar olarak tanımlanıyor.

TEDAVİ YÖNTEMLERİ:

Fototerapi Tedavisi: Yenidoğan sarılıkları çoğu zaman 2 hafta içerisinde kendiliğinden düzeliyor. Bu dönemde de doktor takibinin ihmal edilmemesi gerektiğini yineleyen Uzm. Dr. Yadigar Genç, hekimin bebeği takibe alıp bilirubin seviyesinin yükselmesi durumunda fototerapi denilen florasan ışığı altında tedaviye tabi tutacağını belirtiyor. Fototerapi tedavisinde özel lambalar kullanılıyor. Bu lambaların ışığı bilirubini bebeğin vücudundan atılacak şekle getiriyor ve idrar yoluyla atılmasını sağlıyor. Fototerapinin bebeğe hiçbir zararının olmadığını belirten Yadigar Genç, bebeğin gözlerinin ışıktan etkilenmemesi için kapatıldığını ve nadiren yan etki olarak ciltte kırmızı döküntüler, bronzlaşma ya da sulu dışkılama görüldüğünü sözlerine ekliyor. Tedavi süresince ara ara bebeğin kanı alınarak bilirubin düzeyinin normal sınırlara düşüp düşmediği kontrol ediliyor.

Kan Değişimi:
Uzm. Dr. Genç, kan grubu uyuşmazlıkları olup bilirubin seviyesi çok yüksek olan bebeklerde kan değişimi yapıldığını, ışık tedavisi veya kan değişiminden hangisinin uygulanacağına bebeğin kilosu, günü ve bilirubin seviyesi göz önünde bulundurularak karar verileceğini ifade ediyor.





Yazıyı paylaşın: