Zikri Heceleyen Taneler: Tespih Taneleri

“…Göklerdeki ve yerdeki her şey O’nu tesbih eder. O, mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.” (Haşr, 24)

ZEHRA KORKMAZ

Göklerdeki ve yerdeki her şey ile

Yerdeki karınca, göklerdeki kuşlar ile

Dağlar ile taşlar ile

Diyelim Mevlam, ey yücelerden yüce

Diyelim Sübhan, ey ululardan ulu

Katılalım gecelerin fikrine

Katılalım seherlerin zikrine

Bir Tespih İle Tesbih

Arapça bir kelime olan “tesbih”; Allah’ı zikretme, takdis ve tenzih etme, Allah’ın her türlü kusur ve noksandan uzak olduğunu dile getirme anlamlarında kullanılır. “Tesbihat” kelimesi tesbih kelimesinin çoğuludur.

Allah’ı takdis ederken veya Allah’ın güzel isimlerini ibadet maksadıyla belirli bir sayıda zikrederken sayının anlaşılması için kullanılan; ağaç, taş gibi maddelerden üretilen ürüne de tespih denilmektedir. Tespihler umumiyetle aynı boyut ve şekillerdeki 33, 99, 500 ve 1000 taneli dizilerden oluşur. 500 ve 1000 taneli tespihler daha çok tekkelerdeki toplu zikirlerde kullanılmıştır. 33 taneli tespihler ise daha ziyade namaz sonrası tesbihatta kullanılmıştır.

Bu şekilde bir ürünle Allah’ı zikretmek, fiili tesbih çekmek olarak isimlendirilmiştir. Tespihi oluşturan tanelerin tornada çekilerek hazırlanması işlemine de “tespih çekmek” denilmektedir.

Tespih ile zikir çekilirken tespih baş ve orta parmak üzerine yerleştirilir ve şehadet parmağı ile taneler el üzerinde yürütülür. Akar gider tespih taneleri parmaklar arasından. Her tane ile dili gönle indirip kalbimiz ile ya da sesli olarak “Allah” deriz, “Sübhanallah” deriz, “La ilahe illallah” deriz. Yerdeki ve göklerdeki tüm varlıklar ile dağlar ile taşlar ile Allah’ı zikrederiz. Tüm varlıkların kendi lisanıyla yaptığı büyük zikre katılırız.

Zikri Heceleyen Taneler

Yazının devamı; Semerkand Aile Dergisi KASIM 2018 sayısında.