Dervişin Tacı

Tac giymek “Tarikat kubbesi altında şeriat evine meskun oldum” anlamı taşır. Tac, şekli itibariyle başa giyildiğinde kulakları içine almasıyla da mezar taşını, ölmeden önce ölmeyi simgeler.

ZEHRA KORKMAZ

Giydirilen bir tac değildir mürşit elinden.

Bir ahlak yakıştırılır dervişe tac ile, bir edep münasip görülür.

O ahlak Kur’an ahlakıdır.

O edep Peygamber edebidir.

Hani bizim Yunus derdi ya:

“Olaydı dervişlik tac ile hırka

Biz dahi alırdık otuza, kırka.” (Yunus Emre)

Dervişlik tac ile hırka değildir ancak dervişlik sembolleri içinde hırka olduğu gibi tac da vardır.

Peki o tac nedir, niye dervişlikle ilişkilendirilir?

Neyin, nelerin sembolüdür?

Dervişin tacı da tahtı da gönüllerdir de bu tac, nedir?

Tekbirlenen Bir Tac Mıdır?

Tac, Farsça bir kelimedir ve süslü başlık manasındadır. Tac, hükümdarların yani maddi dünya sultanlarının başlarına giydikleri süslü başlık olarak kullanılmaktadır. Tasavvufi ıstılahta ise manevi alemin sultanlarının yani bir tarikat şeyhinin ya da seyr-i süluk yolunda belli bir mertebeye vasıl olmuş derviş veya halifenin tarikat kıyafeti olarak kullandığı bir tür başlıktır. Seyr-i süluk yolunun başındaki müritler bu başlığı kullanmazlar. Şeyhler de tac-ı şeriflerini özel gün ve gecelerde giymişlerdir. Derviş ve şeyhler günlük hayatlarında örfün belirlediği kıyafetleri giymeyi tercih etmişler, başlarına üzerine sarık sarılmış tacdan daha kısa olan “arakkıyye” denilen başlığı takmışlardır.

Yün ya da pamuklu çuhadan imal edilmiş olan taçlar serpuş, külah, fahir, kavuk ya da sikke gibi isimlerle de nitelendirilebilir. Tarikatlara göre renk, şekil ve ismi değişebilmektedir. Mesela Mevlevilerin tacı “sikke” ismiyle isimlendirilmiştir. Yine Mevlevilikte henüz sema meşk etmemiş, semazen sıfatını elde etmemiş yeni dervişlerle kadın ve çocuklara sikkeden daha kısa olan arakıyye giydirilmiştir.

Tac giyilmesine “tac giydirmek” ya da “sikke tekbirlenmesi” gibi isimler verilmiştir. Bu işlem yapıldığında artık o kişi irşat vazifesi ve iznini almış olur.

Kişiye tekbirlenen ise sadece bir tac değil Kur’ani ve Peygamberi bir duruştur.

Edeb Tacını Giymek

Yazının devamı; Semerkand Aile Dergisi Temmuz 2018 sayısında.