Çok Utanıyorum Öyleyse Yokum!

Kendini yeterli bulmayan, öz saygısı ve özgüveni gelişmemiş gençler çoğunlukla başkalarının ne söylediğini önemseyecek ve sosyal ilişkilerde çekinik tavırlar sergileyeceklerdir. Utangaç gençlerde en sık görülen özelliklerden biri de içe kapanıklıktır.

Çok Utanıyorum Öyleyse Yokum!
HATİCE ÇALIŞ

Utanma, toplumsal yaşamda bireylerin ölçülü hareket etmesini sağlayan bir duygudur. Kanunların söz söylemediği pek çok yerde değer yargılarımız devreye girer ve utanılası davranışlardan kaçınma eğilimi gösteririz. “Utanmıyorsan dilediğini yap” (Buhari, Edep, 78) hadis-i şerifi de bir açıdan utanmanın nasıl güçlü bir otokontrol mekanizması olduğuna işaret etmektedir. Ahlaki yozlaşmanın günden günde arttığı çağımızda, utanma duygusunu yitirmemiş evlatlara sahip olmak da anne baba için bir mürüvvet sayılıyor. Bununla beraber gençlerde utanma duygusunun azlığı tasvip edilmediği gibi aşırılığı da bir sorun olarak kabul edilir. Utangaçlık temelde bir kişilik özelliği olmakla beraber, derecesine bağlı olarak sosyal fobiye kadar uzanabilir. Şayet genç kalabalık ortamlara girmekten çekiniyor, yeni insanlarla ilişki kurmakta zorlanıyor, konuşma sırası kendisine geldiğinde yüzünün kızarması, ellerinin terlemesi ve soğuması gibi birtakım fiziksel sorunlar yaşıyorsa; utangaçlığını sadece kişiliğine bağlamak, çözülmesi gereken bir sorundan kaçmak olur.

Utangaçlığımın Sebebini Bulun

Gençlerin utangaçlığının altında genellikle yanlış yapma korkusu yatar. Uygun davranışı sergileyememe, uygun sözleri söyleyememe, uygun fikirler öne sürememe gibi korkularla kendilerini geri çekerler. Yanlış yapma korkusu ise yetersizlik duygusunun bir sonucudur. Kendini yeterli bulmayan, öz saygısı ve özgüveni gelişmemiş gençler çoğunlukla başkalarının ne söylediğini önemseyecek ve sosyal ilişkilerde çekinik tavırlar sergileyeceklerdir. Utangaç gençlerde en sık görülen özelliklerden biri de içe kapanıklıktır. Daha çok yalnızlığı tercih eden ve kendi bildiği dünyada yanlışa düşme kaygısı yaşamadan kalmak isteyen gençlerin bu tercihi çoğunlukla ailelerin dikkatini çekmez. Çocuklarının evde kendileriyle vakit geçirmesi, dışarıda kimle ne yaptıklarını düşünüyor olmaktan daha cazip gelir ebeveynlere. Yetişkinlik döneminde ihtiyaç duyacağı sosyal becerileri kazanamayan genç için ise bu durum ileride büyük engeller olarak karşısına çıkacaktır.

Utangaçlık, mükemmeliyetçi ebeveynden çocuğuna -pek de sürpriz olmayan- sevimsiz bir hediyedir aslında. Ebeveynini bir türlü tatmin edemeyen ve onlar tarafından tenkit edilerek büyüyen çocuklar, bir savunma sistemi olarak utangaçlığa sığınırlar. 

Yazının devamı; Semerkand Aile Dergisi Kasım 2017 sayısında.