Yeniden Üretebilecek miyiz?

Doç. Dr. Alev erkilet: “Modern kent insanı üretimden bütünüyle kopmamıştır ama bu üretkenlik tek alana sınırlı ve tek boyutludur; her birimizi varoluşumuzu tek başımıza sürdürme imkanından alıkoyar ve başkalarına bağımlı kılar. Bizi zayıflatır ve sistem dışına çıkmamızı zorlaştırır.”

Semerkand Aile Dergisi - Yeniden Üretebilecek miyiz?
GÜLCAN TEZCAN

Reçel yapamayan, mantı açamayan; salçası, turşusunu yapmasından vazgeçtik, yemeğini bile dışarıdan sipariş eden zamane kadınlarından şikayet etmek, kadının varlık sebebini “ev içi üretim”e indirgemek değil niyetim. Ama artık köylerde bile ekmek çarşıdan alınmaya başlanmışsa, eskiden evin tüm ihtiyaçları evde üretilebilirken şimdi her şey satın alınabildiği için “üretmek”ten vazgeçilmişse burada bir sorun var demektir.

Tüketim kültürünü, kapitalizmi eleştiriyoruz. Peki, “üretken” bir toplum olmak için gayret gösteriyor muyuz? Annelerimizin kullandığı geri dönüşüm yöntemleri hayatımızda ne kadar yer ediyor? İhtiyaçlarımızı sınırlamak, tükenmeden tüketmek mümkün mü? Üretkenliği yeniden kazandıracak alışkanlıklar neler? Modern toplumun dayattığı ve bizi her geçen gün tüketmeye daha da bağımlı kıldığı “Kullan at!” zihniyeti yerine annelerimizden, ninelerimizden beri var olan “Hazır alma, kendin yap” kültürünü ikame ettirebildiğimiz ölçüde bu sorulara verdiğimiz cevaplar da daha olumlu hale gelecek.

Kapitalizm Dünyayı Bitiriyor

İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Alev Erkilet de “İnsan ihtiyaçlarının sınırsız olduğu fikrini yayan kapitalizmle mücadelede bireysel olarak tüketimlerimizi kısmamız yeterli olmasa da çok değerli bir başlangıçtır. Kapitalist toplumlar; aşırı üretim, aşırı tüketim, doğal çevre katliamı, iklimin değiştirilmesi, yabancılaşma gibi sayısız sorun yaratıyorlar. Bütün bu saydığımız nedenlerle dünyada sıcaklığın artışından dolayı 1979’dan bu yana arktik denizlerdeki buzulların azalışını gösteren bir grafik yapılmış; sadece bu grafiğe bakmak bile kapitalizmin mevcut haliyle devam etmesinin dünyadaki hayatın sona ermesine yol açabileceğini çok net gösteriyor” diyerek hem bu bağımlılıktan kurtulma yoluna işaret ediyor hem de önlem alınmazsa dünyayı bekleyen tehlikeye dikkat çekiyor. “Hazır Alma Kendin Yap” adlı kitabıyla kapitalizmin tüketim dayatmasına karşı Anadolu’da hala süren ev içi üretim tekniklerini genç kuşaklara aktaran Türk Halk Mutfağı Araştırmacısı, Yazar Hülya Erol da sistemi eleştirmek yerine öz eleştiri yapmanın bizi bu kısır döngüden çıkarabileceğinin altını çiziyor.

Yazının devamı; Semerkand Aile Dergisi Nisan 2017 sayısında.