Sağlıklı Gelişim İçin “Sınırlar” Önemli

Bebekler büyürken yetişkinlerle ilişkilerini konulan sınırlarla belirler. “Kim daha güçlü, kimin sözü daha üstün?” Bunların hepsini araştırma yaparak deneme yanılma yöntemiyle kontrol ederler. Önce bebek ebeveyniyle ilişkisinde yapmak istediğini yapar, anne babasının tepkisine bakar.

Semerkand Aile Dergisi - Sağlıklı Gelişim İçin “Sınırlar” Önemli
AYZIT ULUAT

Bebekler ilk adımlarla birlikte büyüyüp çevrelerini daha iyi tanımaya başlarlar. Dünyayı merak edip her yönüyle keşfetmek isterler. İyi kötü hiçbir konuda fikir sahibi değildirler ve yaşadıkları dünyanın kurallarını öğrenmek isterler. Bu yüzden ortamlarını tanırken onlar yol gösterici ebeveynlerinin ve keşiflerini destekleyici sınırlarının olması önemlidir.

Kafamda Deli Sorular

Küçük afacanlar, dünyalarıyla ilgili yeni bir şeyler öğrenmeye can atarlar. Çevrelerini gözlemlemeye, tanımaya, sınamaya; olaylar arasında neden sonuç ilişkisi kurmaya, sınırları zorlamaya, afacanlıkta çıtayı yükselttikçe verilen tepkileri ölçüp tartmaya bayılırlar. Her an uyanıktırlar, aylar önce gördükleri şeyleri bile unutmazlar, zamanı gelince kullanmayı beklerler sadece. Bu keşif sürecinde bilgi toplama, depolama, edinilen bilgiyi kullanma; yeni arayışlar, buluşlar derken oldukça yoğundurlar.

Kafalarında bir sürü soru işareti vardır: “Doğru olan nedir? Olumsuz olanı yaparsam çevrem ne tepki verir? Hakimiyet kimde? Ne kadar ileri gidebilirim? Sınırları zorlarsam ne olur?” Tüm bu sorular bebeklerin büyüme öğrenme sürecinde yaşadıkları karmaşanın ürünüdür ve bu dönemi kolay ve sağlıklı atlatabilmek için “net” sınırlara ihtiyaçları vardır. Uyarılar açık ve yetişkin cümleleri yerine yaşı küçük cümlelerle yapılmalıdır. Örneğin verdiğinizin krakerleri döken bir çocuğu sürekli “yapma, etme” diye uyarmak yerine “Krakerleri kırmaya, dökmeye devam edersen onları kaldıracağım” gibi sonucu belli kurallar koymak önemlidir.

Kurallar genellendirilmemelidir. “O kalemle duvarları çizersen bir daha asla kalem vermem” gibi tutulamayacak sınırlar konulmamalıdır. Çerçevesi net kurallar; onaylanan, takdir gören, doğru olan davranışların da yolunu destekler. Robert J. Mackenzie “Çocuğunuza Sınır Koyma” isimli kitabında konuyla ilgili şunları söylüyor: “Yol işaretleri olmayan ya da çok az olan bir yolda gittiniz mi hiç? İnsanın kafası çok karışır. Ne yöne gideceğinizi bilemezsiniz. Yol gösteren işaretler olmazsa yanlış yola sapabilir, kaybolabilirsiniz.

Yazının devamı; Semerkand Aile Dergisi Aralık 2016 sayısında.